PROJEKT PARTNERSKI


 
 
Życiorys      Myśl zachodnia

Popławski był w nowoczesnej polskiej polityce
twórcą myśli zachodniej

 
Popławskiemu zawdzięczamy wielki zwrot w myśleniu o Polsce jako terytorium geograficznym.
Przez cały niemal XIX wiek polskie elity polityczne odwoływały się do tradycji jagiellońskiej: Rzeczpospolitej Obojga Narodów, tworzyły ideę odrodzonej Polski jako państwa wielu narodów
w granicach przedrozbiorowych.
 
Tradycja piastowska
W oparciu o naukę
i ekonomię
Warunek konieczny
istnienia państwa
Narodowcy jako pierwsi dostrzegli budzącą się własną świadomość Litwinów i ludów rusińskich (z których po latach wyodrębniły się dwa narody: ukraiński i białoruski). Społeczności te budowały swoją tożsamość w opozycji do Polski. Dlatego też narodowi demokraci byli orędownikami idei inkorporacyjnej, koncepcji państwa narodowego odwołującego się do tradycji piastowskiej. Popławski był pierwszym publicystą, który zwrócił oczy Polaków na ziemie zachodnie, będące w średniowieczu kolebką naszej państwowości. W 1887 r. pisał: „Wolny dostęp do morza, posiadanie całkowicie głównej arterii wodnej kraju - Wisły to warunki konieczne prawie istnienia naszego (…) Nasi politycy marzą jeszcze o Wilnie i Kijowie, ale o Poznań mniej dbają, o Gdańsku zapomnieli prawie zupełnie, a o Królewcu i Opolu nie myślą zgoła (…) czas już po tylu wiekach błąkania się po manowcach wrócić na starą drogę, którą ku morzu trzebiły krzepkie dłonie wojów piastowskich”. Wpływ na tę koncepcję miała przeprowadzona przez niego dogłębna analiza statystyk demograficznych. Popławski śledził i analizował dane dotyczące areałów ziemi i liczby gospodarstw polskich, czy też zmian w dziedzinie struktury narodowościowej w zaborze Pruskim i na Śląsku. Zauważał negatywne dla Polaków tendencje, jeśli chodzi o stan posiadania, natomiast pozytywne w sferze przyrostu demograficznego na tym obszarze. Na rzecz ziem zachodnich przemawiał także stan gospodarki i infrastruktury. W zaborze pruskim rolnictwo stało na wysokim poziomie, kraj był pokryty gęstą siecią linii kolejowych, cywilizacyjnie przewyższał inne zabory. Miasta i miasteczka Pomorza i Wielkopolski cechował wyższy stopień urbanizacji, do tego należy dołączyć przemysłowo rozwinięty Śląsk. Polacy na tych ziemiach byli lepiej zorganizowani, bardziej zdyscyplinowani i solidarni, stworzyli silny ruch obywatelski w postaci stowarzyszeń kulturalnych, gospodarczych czy oświatowych. Byli także legalistami, o swoje dochodzili na drodze prawnej; cenili pracę, a pracy fizycznej się nie brzydzili. Troska o ziemie zachodnie miała być nadrzędną podczas walki o wolność kraju, gdyż odzyskanie ich było według niego warunkiem koniecznym rzeczywistej suwerenności i niezależności przyszłego państwa polskiego, jego spójności i siły. W 1899 r. pisał: „...marna byłaby ta przyszła Polska, dla której żyjemy i działamy, ta Polska, której nie doczekamy się zapewne (...) nie tylko bez Poznania, ale i bez Śląska, bez dostępu do morza (...) Te prowincje, które dziś do Prus należą, są koniecznym warunkiem istnienia państwa polskiego”.
 
design by DESEO